NƯỚC SÂM MÁT MÙA HÈ

img_5711

Không biết từ bao giờ, nước mát dùng uống vào mùa hè để thanh nhiệt, giải khát trở thành món uống độc đáo mỗi khi mùa nắng nóng trở về.Nắng nóng cũng dễ làm các loại bệnh tật kéo đến,chưa kể làn da bị đe dọa bởi những chấm mụn không mời mà đến của lứa tuổi học trò mộng mơ…Mùa hè cũng khiến những cuộc hẹn hò hóng mát ven biển khi chiều tà, khi đêm về của cư dân xứ biển Vũng Tàu tha hồ cùng nhau ngồi ngắm biển nghìn trùng thầm thì chuyện hẹn ước trăm năm mặc kệ tương lai có biết bao nhiêu là bão tố, thay đổi cũng mặc kệ! Sau đó thì tìm đến một nơi uống ly nước sâm mát rượi,  nước mía vàng óng ánh ngọt lịm, nước sâm bổ lượng thanh mát, nước rau má uống một ngụm mát cả ruột gan cùng nhiều loại khác mà tôi không thể kể hết ra đây.

Trong bài viết này, tôi chỉ giới thiệu về nước mát còn gọi là nước sâm được nấu bởi các thảo dược rất đơn sơ mà giải nhiệt ngon tuyệt có rất nhiều trên khắp đất nước mình.Chỉ với những khúc mía lau, rễ tranh, lá thuốc dòi,râu bắp… nấu lên bay mùi thơm phức hương  nhẹ nhàng khó tả…sang hơn chút thì nêm thêm đường phèn cho tăng vị ngọt, các bà, các mẹ, các chị đã chế biến thành một thức uống mà bất cứ ai thời thơ ấu nào cũng được  thưởng thức vào những lần đi học về trưa hè thấm mệt được uống ly nước mất ấy làm tăng biết bao hương vị nghĩa tình của yêu thương, dịu mát khác hẳn với các thức uống công nghiệp đang tràn ngập thị trường.

1288667047-40-

Nước sâm cũng là loại nước dành cho người nghèo kiếm sống vào nắng nóng,cái duyên và tài hoa của người nấu chế biến thành sản phẩm hấp dẫn lũ học sinh trước cổng trường vào giờ ra chơi, hấp dẫn vào những buổi chiều dạo chơi hóng mát sau khi bơi lội thỏa thích dưới dòng nước biển mát mẻ, trong xanh…Riêng tôi, khi bắt đầu mùa nóng là bà Nội luôn nấu nồi nước mát quen thuộc này cho lũ cháu đông đúc của mình mỗi trưa khi đi học về,vị nước mát ấy theo tôi suốt quãng đời trẻ nhỏ.Lâu lâu bà còn nấu chè đậu xanh, nấu nước bông Artichau uống vào ngọt dịu,thấm đẫm tình thương của nội,nhưng đa số là loại nước sâm gồm mấy món rẻ tiền kể trên.

Sau này khi lớn lên, vào đời biết bao là trôi nổi, vất vả tôi vẫn cố gắng nấu những nồi nước mát cho gia đình nhỏ của mình, chỉ mong sao truyền thống dễ thương và đầy bổ dưỡng này không mai một giữa muôn vàn loại thức uống giải khát hiện đại được quảng cáo là tiện lợi và bổ dưỡng vì có bổ sung rất nhiều sinh tố…Dù gì đi nữa, tôi vẫn luôn ấn tượng khi nhìn thấy lon nước ngọt có ga trình bày bắt mắt nhiều hương vị, e ngại bởi sự hấp dẫn của những ly nước cam vàng óng tinh chế thì nước sâm, nước mát trở thành nước giải khát bình dân rẻ tiền khó hấp dẫn.Coi vậy chứ không phải vậy,nước mát, nước sâm vẫn có vị trí đặc biệt,bổ dưỡng, an toàn là điều không phủ nhận được.

48192108

Nhớ lại thủa cách nay nửa thế kỷ,Vũng Tàu hoang sơ mộc mạc, biển, núi rừng tràn ngập nhiều vật phẩm thiên nhiên quý.Dưới biển thì tôm, cá,cua,ốc … hải sản tràn đầy,các bãi biển chỉ cần xếp đá chờ những lần nước sóng tràn vào thì những con tép đỏ rực vỏ dòn tan khi rang chín ăn ngọt lịm có thể bắt hàng rổ,con hàu bám đầy kẽ đá, con ốc, cồm cộp chỉ lật đá lên là dễ dàng bắt được.Trên núi thì rừng bạt ngàn các loại cây trái thiên nhiên ngày nay chỉ còn là cổ tích như trái mây, duối, lêkima,trâm,thậm chí mít cũng có mới lạ lùng.Các hồ nước ngọt thì cũng ngập tràn hoa sen, hoa súng, tôm cá nước ngọt chẳng thiếu gì.

Tôi còn nhớ dọc con đường Ba Cu bây giờ thủa tôi còn nhỏ là rừng chạy dài mênh mông so với đôi chân trần của đứa bé chỉ dăm mười tuổi,rừng với rất nhiều loại cây quý mà tuổi thơ tôi lúc ấy chỉ còn ấn tượng với rừng hoa mai bạt ngàn trổ vàng rực mỗi dịp xuân về, những cây có trái quyến rũ như bình bát, nhãn lồng,mây, thùm lụm,duối, trâm,trái xay…Nhưng thôi, tôi phải trở về đề tài của bài viết là các loại thảo dược như rễ tranh, râu bắp, thuốc dòi, mía lau…dùng nấu nên nồi nước sâm mát hấp dẫn mùa nóng thanh nhiệt, giải khát.Ngày ấy rễ tranh không cần kiếm đâu xa,vào rừng là có, rễ cỏ tranh có vị ngọt, tính bình, thanh nhiệt, tiêu ứ huyết, lợi tiểu tiện, thanh phế nhiệt, trị các chứng như chảy máu cam, tiểu ra máu, bí tiểu… (Lưu ý người hư hỏa, phụ nữ mang thai không nên dùng).

Uống nước râu bắp hàng ngày có tác dụng làm tăng bài tiết mật, giảm độ nhớt của mật, tạo điều kiện dẫn mật vào ruột được dễ dàng, ngoài ra còn làm hạ đường huyết, tăng bài tiết nước tiểu và làm máu chóng đông,  người sỏi thận hay sỏi bàng quang và niệu quản uống thường xuyên nước râu bắp sẽ làm tan các loại sỏi tạo thành do urat, phosphat, carbonat.

cac-loai-nuoc-mat-1

Cây lẻ bạn lá lớn hay còn gọi là cây hoa sò huyết, dùng tươi hay phơi khô  vị ngọt, nhạt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, chống viêm, cầm máu, nhuận phế, giảm ho, giải độc.

Tóm lại, công thức phổ biến là lá thuốc dòi 100 g, mã đề 100 g, rễ tranh 100 g, râu bắp 50 g, mía lau 2-3 khúc, cây lẻ bạn lá lớn 2 lá. Tất cả đem rửa sạch rồi nấu trong 2-3 lít nước đến khi sôi, giữ sôi thêm 10-15 phút là được.Đơn giản hơn chỉ cần nấu mía lau với thuốc dòi, râu bắp là đã có thể có nồi nước mát thơm ngon,mát và bổ dưỡng. Rất tuyệt hảo.

Vậy đó, mùa nắng nóng đến rồi,nước sâm mát đơn sơ mà sao mãi gợi nhớ trong tôi bao điều thân thương thủa nhỏ, ngọt dịu lời ru ca dao của mẹ lúc trưa hè khó quên đến lạ! Bạn có như vậy không?

PHAN THỊ VINH

 

 

Advertisements